1. മാമാങ്കത്തിന്റെ ഉത്ഭവം
പേരിനു പിന്നിൽ: സംസ്കൃതത്തിലെ ‘മഹാമാഘം’ (മാഘ മാസത്തിലെ പൗർണമി) എന്ന വാക്കിൽ നിന്നാണ് ‘മാമാങ്കം’ എന്ന പദം രൂപപ്പെട്ടത്.
തുടക്കം: ചേരമാൻ പെരുമാൾമാരുടെ കാലത്താണ് ഇത് ഒരു മഹാഉത്സവമായി ആഘോഷിച്ചു തുടങ്ങിയത്. അക്കാലത്ത് കേരളത്തിലെ നാടുവാഴികളും പ്രാദേശിക ഭരണാധികാരികളും ചേരമാൻ പെരുമാളിന് ആദരവ് അർപ്പിക്കാൻ തിരുനാവായയിൽ ഒത്തുകൂടുമായിരുന്നു.
2. നിലപാട് തറയും സാമൂതിരിയും
പെരുമാൾ ഭരണം അവസാനിച്ചതോടെ മാമാങ്കത്തിന്റെ രക്ഷാധികാരി (നിലപാട് നിൽക്കാനുള്ള അവകാശം) വള്ളുവനാട്ടിലെ വള്ളുവക്കോനാതിരിക്കായിരുന്നു (വെള്ളാട്ടിരി).
എന്നാൽ പതിനാലാം നൂറ്റാണ്ടിൽ കോഴിക്കോട് സാമൂതിരി വള്ളുവനാടിനെ ആക്രമിക്കുകയും തിരുനാവായയും മാമാങ്കത്തിന്റെ 'രക്ഷാപുരുഷൻ' എന്ന പദവിയും ബലമായി പിടിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്തു. അതിനുശേഷം സാമൂതിരിയാണ് മാമാങ്കത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയത്.
3. ചാവേറുകളുടെ പോരാട്ടം (Chaver Encounter)
തങ്ങളുടെ അവകാശം കവർന്നതിലും, യുദ്ധത്തിൽ തങ്ങളുടെ രാജകുടുംബാംഗങ്ങളെ കൊലപ്പെടുത്തിയതിലും പ്രതികാരം വീട്ടാൻ വള്ളുവനാട്ടിൽ നിന്ന് 'ചാവേറുകൾ' എന്ന് വിളിക്കപ്പെടുന്ന പോരാളികൾ മാമാങ്കത്തിന് എത്തിയിരുന്നു.
വൃതാനുഷ്ഠാനവും യാത്രയും
മാമാങ്കത്തിന് മുന്നോടിയായി ചാവേറുകളാകാൻ തിരഞ്ഞെടുക്കപ്പെടുന്ന വള്ളുവനാടൻ യോദ്ധാക്കൾ (പ്രധാനമായും പുതമന തറവാട്, ചന്ദ്രത്ത് തറവാട്, കോവിൽക്കാട്ട് തറവാട് തുടങ്ങിയ കുടുംബങ്ങളിൽ നിന്നുള്ളവർ) വീടുകളിൽ നിന്ന് യാത്രപറഞ്ഞ്, വ്രതമെടുത്ത് മരണത്തെ മാത്രം ലക്ഷ്യമാക്കി തിരുനാവായയിലേക്ക് തിരിക്കുന്നു.
പോരാട്ടം
മാമാങ്ക ദിനങ്ങളിൽ ആയിരക്കണക്കിന് സാമൂതിരി സൈനികർ കാവൽ നിൽക്കുന്ന നിലപാട തറയിലേക്ക് ചാവേറുകൾ വെട്ടിത്തുളച്ച് മുന്നേറുന്നു. സാമൂതിരിയെ വധിച്ച് നിലപാട തറ പിടിച്ചെടുക്കുക എന്നതായിരുന്നു അവരുടെ ഏക ലക്ഷ്യം.
വീരമൃത്യു
അവസാനം ഒറ്റപ്പെട്ട ആക്രമണമായതിനാൽ ഭൂരിഭാഗം ചാവേറുകളും സാമൂതിരിയുടെ സൈന്യത്തിന്റെ വെട്ടേറ്റ് വീരമൃത്യു വരിച്ചു. കൊല്ലപ്പെട്ട ചാവേറുകളുടെ മൃതദേഹങ്ങൾ തിരുനാവായയിലെ 'മണിക്കിണറിലേക്ക്' തള്ളുകയായിരുന്നു പതിവ്.
4. മാമാങ്കത്തിന്റെ അന്ത്യം
പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ മാമാങ്കത്തിന്റെ ആഘോഷങ്ങൾ നിലച്ചു:
1755-ൽ ആണ് അവസാനത്തെ മാമാങ്കം നടന്നതെന്ന് ചരിത്രരേഖകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
1766-ൽ മൈസൂർ ഭരണാധികാരിയായ ഹൈദരലി മലബാർ ആക്രമിച്ചതോടെ സാമൂതിരിയുടെ പ്രതാപം കുറയുകയും മാമാങ്കം എന്നെന്നേക്കുമായി നിലയ്ക്കുകയും ചെയ്തു.
ഇന്ന് മാമാങ്കത്തിന്റെ ഓർമ്മ നിലനിർത്തുന്ന നിലപാട തറ, ചാവേറുകളുടെ മൃതദേഹങ്ങൾ ഇട്ടിരുന്ന മണിക്കിണർ, ചാവേറുകൾ വിശ്രമിച്ചിരുന്ന മരുന്നറ തുടങ്ങിയ അവശിഷ്ടങ്ങൾ പുരാവസ്തു വകുപ്പിന്റെ സംരക്ഷണയിൽ തിരുനാവായയിൽ കാണാം.